Bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu cực nguy hiểm

(Tinmoivietnam) Chắc hẳn bạn đã từng nghe thấy bệnh huyết khối tĩnh mạch sâu, đây là căn bệnh nguy hiểm và hình thành cục máu đông gây nguy hiểm nếu lên tim hoặc phổi

Định nghĩa

Huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) là một tình trạng mà cục máu đông (thrombosis – huyết khối) hiện diện trong một hoặc nhiều tĩnh mạch sâu trong cơ thể, thường là ở chân. huyết khối tĩnh mạch sâu có thể gây ra đau chân, nhưng thường xảy ra mà không có bất kỳ triệu chứng nào.

Huyết khối tĩnh mạch sâu có thể phát triển nếu ngồi một thời gian dài, chẳng hạn như khi đi du lịch bằng máy bay hoặc xe, hoặc nếu có một số vấn đề y tế hình thành cục đông máu.

Huyết khối tĩnh mạch sâu là một tình trạng nghiêm trọng vì cục máu đông đã hình thành trong tĩnh mạch có thể bị vỡ và di chuyển đến phổi. Tuy nhiên, nhiều huyết khối tĩnh mạch sâu tự biến mất.

Các triệu chứng

Khoảng một nửa trong tất cả các trường hợp, huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra mà không có bất kỳ triệu chứng đáng chú ý nào.

Khi các dấu hiệu và triệu chứng của huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra, có thể bao gồm

Sưng ở chân bị ảnh hưởng, bao gồm sưng ở mắt cá chân và bàn chân.

Đau ở chân, điều này có thể bao gồm đau ở mắt cá chân và bàn chân. Đau thường bắt đầu bên trong và có thể cảm thấy như chuột rút.

Tấy đỏ và ấm khu vực bị ảnh hưởng.

Đau hoặc sưng ở cánh tay hoặc cổ tay. Điều này có thể xảy ra nếu cục máu đông hình thành trong cổ hoặc cánh tay.

Nếu các dấu hiệu hoặc triệu chứng của huyết khối tĩnh mạch sâu phát triển, liên hệ với bác sĩ để được hướng dẫn.

Nếu phát triển các dấu hiệu hoặc triệu chứng của nghẽn mạch phổi – biến chứng đe dọa mạng sống do huyết khối tĩnh mạch sâu, tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.

Các dấu hiệu cảnh báo của nghẽn phổi bao gồm

Khởi phát khó thở đột ngột không giả thích được.

Đau ngực hoặc khó chịu mà xấu đi khi thở sâu hoặc khi ho.

Cảm thấy choáng váng hay chóng mặt hay ngất xỉu.

Ho ra máu.

Cảm giác lo lắng hoặc căng thẳng.

Nguyên nhân

Huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra khi cục máu đông hiện diện trong các tĩnh mạch sâu trong cơ thể, thường ở chân. Cục đông máu có thể do nhiều điều khác nhau, cụ thể là bất cứ điều gì gây ra máu không lưu thông bình thường hoặc rối loạn đông máu.

Yếu tố nguy cơ

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ phát triển huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), bao gồm:

Ngồi thời gian dài, chẳng hạn như khi lái xe hoặc ngồi máy bay. Cục máu đông có thể hình thành trong bắp chân nếu cơ bắp chân không di chuyển. Mặc dù ngồi trong thời gian dài là một yếu tố nguy cơ, cơ hội phát triển huyết khối tĩnh mạch sâu trong khi đang bay hoặc lái xe là tương đối thấp.

Kế thừa di truyền rối loạn đông máu. Một số người thừa hưởng rối loạn đông máu làm cho đông máu dễ dàng hơn. Điều thừa hưởng này có thể không gây ra vấn đề, trừ khi kết hợp với một hoặc nhiều yếu tố nguy cơ khác.

Nằm tại giường kéo dài, như trong một bệnh viện hoặc bị liệt. Khi bất động chân trong thời gian dài, cơ không co bóp để giúp máu lưu thông có thể làm cho cục máu đông phát triển.

Chấn thương hoặc phẫu thuật. Tổn thương tĩnh mạch hoặc giải phẫu có thể làm chậm dòng chảy máu làm tăng nguy cơ đông máu. Thuốc gây tê được sử dụng trong khi phẫu thuật có thể làm cho tĩnh mạch giãn ra, có thể làm tăng nguy cơ đông máu.

Mang thai. Mang thai làm tăng áp lực tĩnh mạch trong khung chậu và hai chân. Phụ nữ với một rối loạn đông máu di truyền đặc biệt là có nguy cơ. Nguy cơ bị cục máu đông khi mang thai có thể tiếp tục cho đến sáu tuần sau khi sinh em bé.

Ung thư. Một số loại bệnh ung thư gây tăng số lượng các chất trong máu gây ra cục máu đông. Một số hình thức điều trị ung thư cũng làm tăng nguy cơ đông máu.

Suy tim. Những người bị suy tim có nguy cơ bị DVT vì tim không bơm máu hiệu quả như tim bình thường. Điều này làm tăng cơ hội có cục máu đông.

Thuốc ngừa thai hoặc liệu pháp thay thế hormone. Uống thuốc tránh thai và liệu pháp hormone thay thế, cả hai có thể làm tăng khả năng có cục máu đông.

Máy tạo nhịp tim hoặc ống thông trong tĩnh mạch. Những phương pháp điều trị y tế có thể kích thích thành mạch máu và lưu lượng máu giảm, cúng có thể hình thành cục máu đông.

Lịch sử bản thân huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi. Nếu đã có DVT từ trước, sẽ dễ có DVT trong tương lai.

Lịch sử gia đình huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi. Nếu ai đó trong gia đình đã có DVT hoặc nghẽn mạch phổi, nguy cơ phát triển DVT tăng lên.

Thừa cân hoặc béo phì. Khi lên cân, áp lực lên các tĩnh mạch trong khung chậu và hai chân tăng.

Hút thuốc lá. Hút thuốc ảnh hưởng đến đông máu, giảm lưu thông có thể làm tăng nguy cơ DVT.

Các biến chứng

Các biến chứng đầu tiên được quan tâm trong huyết khối tĩnh mạch sâu là nghẽn mạch phổi.

Thuyên tắc phổi

Nghẽn mạch phổi xảy ra khi một động mạch trong phổi trở nên bị tắc bởi cục máu đông (huyết khối) đi đến phổi từ một phần khác của cơ thể, thường là chân.

Nghẽn mạch phổi có thể gây tử vong. Vì vậy, điều quan trọng là nên tìm kiếm các dấu hiệu và triệu chứng của nghẽn mạch phổi và tìm kiếm sự chăm sóc y tế nếu chúng xảy ra. Các dấu hiệu và triệu chứng của nghẽn mạch phổi bao gồm:

Khó thở không giải thích được.

Đau ngực hoặc khó chịu. Thường đau hay khó chịu ngày càng nặng hơn khi thở sâu, hoặc khi ho.

Cảm thấy choáng váng hay chóng mặt hay ngất xỉu.

Ho ra máu.

Cảm giác lo lắng hoặc căng thẳng.

Hội chứng viêm tĩnh mạch sau huyết khối (Post- phlebitic)

Một biến chứng thường gặp có thể xảy ra sau khi huyết khối tĩnh mạch sâu là tình trạng được gọi là hội chứng post phlebitic. Hội chứng này được sử dụng để mô tả tập hợp các dấu hiệu và triệu chứng, bao gồm:

Phù nề chân.

Đau chân.

Đổi màu da.

Hội chứng này là do các tĩnh mạch bị tổn thương do cục máu đông. Thiệt hại này làm giảm lưu lượng máu ở các vùng bị ảnh hưởng. Các triệu chứng của hội chứng post phlebitic không xảy ra đến khi một vài năm sau khi DVT. Điều trị tùy chọn bao gồm thuốc men, chẳng hạn như aspirin hay thuốc lợi tiểu, cũng như việc sử dụng vớ nén.

Các xét nghiệm và chẩn đoán

Để chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch sâu, bác sĩ sẽ hỏi một loạt các câu hỏi về các triệu chứng. Cũng sẽ kiểm tra lâm sàng để các bác sĩ có thể kiểm tra đối với bất kỳ khu vực sưng, đau hoặc sự đổi màu trên da. Tùy thuộc vào khả năng có một cục máu đông, bác sĩ có thể đề nghị thử nghiệm thêm nữa, bao gồm:

Siêu âm. Thiết bị đầu dò đặt trên phần cơ thể. Khi sóng âm đi qua mô và phản lại, một máy tính biến đổi sóng thành hình ảnh trên màn hình video. Cục máu đông có thể được nhìn thấy trên hình ảnh. Đôi khi một loạt các siêu âm được thực hiện trong vòng vài ngày để xác định xem một cục máu đông đang phát triển hoặc để đảm bảo một cái mới không phát triển.

CT hoặc MRI. Cả hai chụp cắt lớp vi tính (CT) và hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) có thể cung cấp hình ảnh trực quan các tĩnh mạch và có thể hiển thị nếu có cục máu đông. Đôi khi cục máu đông được tìm thấy khi thực hiện thủ tục này vì các lý do khác.

Thử máu. Hầu như tất cả những người phát triển huyết khối tĩnh mạch sâu nặng có chất D – dimer nồng độ cao trong máu. Thử nghiệm dimer D tăng trong máu là hữu ích nhất để loại trừ hoặc để xác định người có nguy cơ tái phát huyết khối tĩnh mạch sâu.

Tĩnh mạch ký. Một chất nhuộm màu (tương phản) được tiêm vào tĩnh mạch lớn bàn chân hoặc mắt cá chân. X quang tạo ra hình ảnh của các tĩnh mạch ở chân và bàn chân để tìm các cục máu đông. Thử nghiệm này được sử dụng thường xuyên hơn vì ít xâm lấn, các nghiên cứu thường có thể xác định chẩn đoán.

Phương pháp điều trị và thuốc

Mục tiêu của điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu là để ngăn chặn đông máu hình thành cục máu đông, để ngăn chặn cục máu đông và gây thuyên tắc phổi, và ngăn ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra một lần nữa.

Lựa chọn điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu bao gồm:

Chất làm loãng máu. Thuốc dùng để điều trị huyết khối tĩnh mạch sâu bao gồm sử dụng các thuốc chống đông máu, đôi khi được gọi là chất làm loãng máu bất cứ khi nào có thể. Đây là những loại thuốc làm giảm khả năng hình thành cục máu đông. Nó không phá vỡ cục máu đông hiện tại, có thể ngăn ngừa cục máu đông lớn hơn, giảm nguy cơ phát triển thêm các cục máu đông.

Thông thường, trước tiên sẽ được tiêm hoặc truyền heparin trong một vài ngày. Sau khi bắt đầu tiêm heparin, điều trị có thể được theo sau ở dạng thuốc viên, có khả năng là warfarin. Có thể cần phải dùng chất làm loãng máu trong ba tháng hoặc lâu hơn.

Nếu chỉ định heparin hoặc warfarin, uống thuốc chính xác như bác sĩ hướng dẫn. Cả hai thuốc có thể có tác dụng phụ nghiêm trọng, chẳng hạn như tăng nguy cơ chảy máu nếu quá nhiều. Mặt khác, nếu liều lượng quá thấp, tăng nguy cơ đông máu. Cần phải xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra tình trạng máu đông. Phụ nữ mang thai không nên dùng warfarin.

Tiêu huyết khối. Nếu có huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc thuyên tắc phổi nghiêm trọng hơn, hoặc nếu các thuốc khác không hiệu quả, bác sĩ có thể thử các thuốc khác.

Một nhóm các thuốc được gọi là tiêu huyết khối. Các thuốc này, chẳng hạn như hoạt hóa plasminogen mô (TPA), được dùng qua tĩnh mạch (IV) để phá vỡ cục máu đông. Các thuốc này có thể gây ra chảy máu nghiêm trọng và thường được sử dụng chỉ trong các tình huống đe dọa tính mạng.

Bộ lọc. Nếu không thể dùng thuốc để loãng máu, bộ lọc có thể được chèn vào một tĩnh mạch lớn – tĩnh mạch chủ.

Vớ (tất) nén. Giúp ngăn ngừa sưng phù liên kết với huyết khối tĩnh mạch sâu. Vớ nén được đeo trên chân từ cổ chân đến đầu gối. Nên mang vớ này ít nhất một năm nếu có thể.

Phong cách sống và biện pháp khắc phục

Mục tiêu chính của kế hoạch tự chăm sóc là cần ngăn ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu xảy ra.

Để ngăn ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu hoặc xảy ra một lần nữa:

Kiểm tra với bác sĩ thường xuyên. Để xem có cần sửa đổi loại thuốc hoặc phương pháp điều trị .

Kiểm tra vitamin K đang uống. Nếu dùng chất làm loãng máu. Vitamin K có thể ảnh hưởng đến các loại thuốc như warfarin. Thực phẩm giàu vitamin K bao gồm các loại rau lá xanh, hạt cải và dầu đậu tương.

Tập thể dục. Nếu ngồi một thời gian dài. Bất cứ khi nào có thể, đi bộ xung quanh. Nếu không thể, cố gắng nâng cao và hạ thấp gót chân trong khi vẫn giữ ngón chân trên sàn nhà.

Di chuyển. Nếu nằm trên giường bởi vì phẫu thuật hoặc các yếu tố khác, di chuyển sớm hơn, các cục máu đông ít có khả năng phát triển.

Hãy thay đổi lối sống. Giảm cân, bỏ hút thuốc lá và kiểm soát huyết áp. Bệnh béo phì, hút thuốc và huyết áp cao, tất cả đều tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Mang vớ nén. Để giúp ngăn ngừa cục máu đông ở chân nếu bác sĩ khuyến cáo chúng.

Gặp bác sỹ nếu chảy máu quá nhiều. Có thể là một tác dụng phụ khi dùng thuốc như chất làm loãng máu. Nói chuyện với bác sĩ về các hoạt động mà có thể tạo lên vết bầm tím hoặc chảy máu, ngay cả một chấn thương nhỏ có thể trở thành nghiêm trọng nếu đang dùng chất làm loãng máu.

Phòng chống

Ngăn ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu dễ dàng hơn điều trị nó sau khi nó đã xảy ra. Một số biện pháp ngăn chặn phổ biến bao gồm:

Dùng thuốc theo quy định. Nếu gặp phải phẫu thuật, chẳng hạn như phẫu thuật chỉnh hình, có thể sẽ được cung cấp chất làm loãng máu trong khi đang ở trong bệnh viện.

Kiểm tra thường xuyên. Để xem có loại thuốc hoặc phương pháp điều trị cần được sửa đổi.

Kiểm tra vitamin K đang uống. Nếu dùng chất làm loãng máu. Vitamin K có thể ảnh hưởng đến các loại thuốc như warfarin. Thực phẩm giàu vitamin K bao gồm các loại rau lá xanh và hạt cải và dầu đậu tương.

Tập thể dục. Nếu ngồi một thời gian dài. Bất cứ khi nào có thể, đi bộ xung quanh. Nếu không thể, cố gắng nâng cao và hạ thấp gót chân trong khi vẫn giữ ngón chân trên sàn nhà.

Di chuyển. Nếu nằm trên giường bởi vì phẫu thuật hoặc các yếu tố khác, hãy di chuyển sớm hơn, các cục máu đông ít có khả năng phát triển.

Hãy thay đổi lối sống. Giảm cân, bỏ hút thuốc lá và kiểm soát huyết áp. Bệnh béo phì, hút thuốc và huyết áp cao, tất cả đều gây tăng nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Mang vớ nén. Để giúp ngăn ngừa cục máu đông ở chân nếu bác sĩ khuyến cáo chúng.

PHƯƠNG ANH

Theo: Tạp chí công nghệ và đời sống

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *